Media en hun rol in het menstruatie vraagstuk
Artikel 11 van 12: Media en Entertainment - Hoe We Collectief Doen Alsof Het Niet Bestaat
Reeks: Menstruatie - Wie Neemt Nu Eindelijk Verantwoordelijkheid?
We zijn bijna aan het einde van deze reeks. We hebben het gehad over artsen, de overheid, Big Pharma, voeding, onderwijs. Maar nu gaan we het hebben over iets wat misschien wel de meeste invloed heeft op hoe we denken over menstruatie: media en entertainment. Want wat we zien in films, series, reclames en op social media vormt onze perceptie van wat normaal is. En die perceptie lijkt momenteel vaak ver verwijderd van de realiteit.
In deze reeks:
- Huisartsen ✓
- Specialisten en gynaecologen ✓
- Vrouwen zelf ✓
- De maatschappij ✓
- Complementaire zorg ✓
- Mannen ✓
- De overheid ✓
- Big Pharma ✓
- De voedingsindustrie ✓
- Onderwijs ✓
- Media en entertainment (vandaag)
- Werkgevers
De Grote Afwezigheid
Hier is een interessante observatie: kijk eens naar je favoriete series. Hoeveel vrouwelijke personages zie je? Waarschijnlijk best veel. En hoeveel van die vrouwen menstrueren zichtbaar in de serie? Waarschijnlijk... geen enkele.
Dit is opvallend. De helft van de bevolking menstrueert gedurende ongeveer 40 jaar van hun leven. Elke maand, ongeveer een week. Dat is een behoorlijk deel van iemands leven. En toch komt het vrijwel nooit voor in verhalen.
Personages eten, slapen, werken, hebben relaties, gaan naar de tandarts, hebben griep. Maar menstrueren? Dat lijkt niet te bestaan in het universum van films en series.
En als het al voorkomt, is het vaak een grap. Het komische moment waarop een meisje voor het eerst menstrueert en in paniek raakt. De scène waarin een man per ongeluk tampons koopt en daar ongemakkelijk over is. Het stereotype van de humeurige vrouw die "ongesteld" is.
Zelden zie je realistische, genuanceerde afbeeldingen van menstruatie als gewoon onderdeel van het leven.
Peter de Vroed: Waarom Dit Ertoe Doet
Via het Menstruatie Voorlichtingsinstituut praat ik met veel jonge meiden over waar ze hun informatie vandaan halen. En een groot deel komt van media. Van wat ze zien op Instagram, TikTok, YouTube. Van wat ze zien in series op Netflix.
En wat zien ze daar? Vrouwen die er altijd perfect uitzien. Die nooit pijn lijken te hebben. Die nooit naar de toilet rennen omdat ze hun tampon moeten vervangen. Die nooit onverwacht menstrueren en door hun broek bloeden.
Het beeld dat media schetst, lijkt te zijn: succesvolle vrouwen hebben geen last van menstruatie. Of in ieder geval laten ze het niet merken. Menstruatie is iets wat je verbergt, iets waar je doorheen werkt, iets waar je niet over praat.
En dat beeld heeft invloed. Jonge meiden denken: als ik last heb van menstruatie, dan ben ik zwak. Dan doe ik iets verkeerd. Want in de series hebben die vrouwen er ook geen last van.
Dit lijkt geen onschuldig gebrek aan representatie. Dit lijkt actief bij te dragen aan het taboe.
De Blauwe Vloeistof
Laten we het even hebben over menstruatiereclames. Want dit is misschien wel het meest absurde aspect van hoe media menstruatie presenteert.
In reclames voor maandverband of tampons zie je vaak een demonstratie van hoe goed het product absorbeert. En wat gieten ze erop? Een blauwe vloeistof.
Blauw. Alsof menstruatiebloed blauw is.
Nu snap ik dat reclamemakers mogelijk denken dat rood bloed te confronterend is voor kijkers. Maar wat is de boodschap die je daarmee geeft? Dat menstruatiebloed iets is waar je niet naar mag kijken. Iets dat te grof is om te laten zien. Iets dat verborgen moet worden, zelfs in een abstracte vorm.
Gelukkig lijkt hier langzaam verandering in te komen. Enkele merken zijn begonnen met het tonen van rode vloeistof in hun reclames. En de wereld is niet vergaan. Mensen zijn niet massaal geschokt. Het is gewoon... normaler.
Maar het feit dat het zo lang heeft geduurd om dit te veranderen, zegt iets over hoe diep het taboe zit.
De Romantisering
En dan heb je het andere uiterste: de romantisering van menstruatie.
Reclames waarin vrouwen in witte kleding vrolijk huppelen tijdens hun menstruatie. Waarin ze sporten, dansen, lachen. Waarin menstruatie wordt gepresenteerd als iets moois, natuurlijks, iets om te vieren.
En ja, menstruatie is een natuurlijk proces. En ja, voor sommige vrouwen is het relatief onproblematisch. Maar voor veel vrouwen is het gewoon vervelend. Pijnlijk. Vermoeiend. Ongemakkelijk.
Door menstruatie te romantiseren, creëer je een ander soort onrealistisch beeld. Alsof je het zou moeten omarmen, ervan zou moeten houden zelfs. En vrouwen die daar moeite mee hebben, die pijn hebben, die het gewoon vervelend vinden, voelen zich mogelijk niet gehoord.
Wat zou helpen? Gewoon normaliseren. Niet als grap, niet als romantisch feestje, maar gewoon als iets dat bestaat. Dat soms vervelend is, soms oké, en voor sommigen echt problematisch. Nuance, in plaats van extremen.
Social Media: De Dubbele Kant
Social media heeft het gesprek over menstruatie mogelijk wel het meest veranderd van alle media. Platforms zoals Instagram en TikTok hebben ruimte gecreëerd voor openheid.
Er zijn influencers die praten over hun menstruatie. Die laten zien dat ze pijn hebben. Die tips delen over hoe om te gaan met klachten. Die het taboe doorbreken door er gewoon over te praten.
Dit lijkt positief. Jonge meiden zien dat anderen ook klachten hebben. Ze voelen zich minder alleen. Ze durven vragen te stellen.
Maar er zit ook een keerzijde aan. Social media creëert ook onrealistische verwachtingen en verspreidt desinformatie.
Influencers die "menstruatie-hacks" delen die niet werken. Producten promoten die zogenaamd al je klachten oplossen. Extreme diëten presenteren als oplossing voor hormonale problemen. Natuurlijke remedies aanprijzen zonder enige wetenschappelijke basis.
En omdat veel van deze influencers gesponsord worden door merken, is het vaak moeilijk te onderscheiden wat oprechte informatie is en wat marketing.
Peter de Vroed: De Rol Van Desinformatie
Via het Menstruatie Voorlichtingsinstituut proberen we evidence-based informatie te delen. Maar we concurreren met een zee aan desinformatie op social media.
Jonge meiden zien een video waarin iemand claimt dat je met een bepaald supplement al je menstruatieklachten kunt oplossen. Of dat een specifiek dieet je cyclus perfect zal reguleren. Of dat menstruatiepijn altijd een teken is van een ernstige aandoening.
En ze geloven het, want de persoon in de video lijkt overtuigend, heeft veel volgers, ziet er succesvol uit.
Het probleem is dat social media werkt op engagement, niet op waarheid. Sensationele claims krijgen meer views dan genuanceerde informatie. "Dit ene supplement veranderde mijn leven!" krijgt meer likes dan "leefstijlaanpassingen kunnen in sommige gevallen mogelijk helpen, maar het werkt niet voor iedereen."
En dus wordt het gesprek op social media vaak gedomineerd door extremen. Of door commerciële belangen vermomd als oprechte adviezen.
Wat Zou Goede Representatie Kunnen Zijn?
Laten we eens brainstormen over hoe goede representatie van menstruatie in media eruit zou kunnen zien.
Ten eerste: normaliteit. Personages in series die terloops menstrueren. Niet als groot dramatisch moment, maar gewoon als onderdeel van het leven. Een scène waarin een personage zegt "ik heb buikpijn, ik ben ongesteld" en dat is gewoon een feit, geen grappige plotwending.
Ten tweede: diversiteit. Verschillende ervaringen tonen. Sommige vrouwen hebben nauwelijks klachten, anderen hebben veel pijn. Sommigen menstrueren regelmatig, anderen onregelmatig. Laat zien dat er geen "normale" menstruatie is, maar een breed spectrum.
Ten derde: mannen betrekken. Scènes waarin mannelijke personages normaal reageren op menstruatie. Waarin een vader tampons koopt zonder ongemak. Waarin een partner vraagt hoe het gaat en praktische steun biedt. Toon dat dit niet alleen een vrouwending is.
Ten vierde: realisme in reclames. Weg met de blauwe vloeistof, weg met de witte kleding en het vrolijke gehuppel. Laat echte vrouwen zien die echte ervaringen delen. Producten die presenteren wat ze zijn: handige tools om je door je menstruatie heen te helpen, geen wondermiddelen.
Ten vijfde: verantwoordelijkheid op social media. Influencers die gesponsorde content duidelijk markeren. Platforms die desinformatie over gezondheid aanpakken. Verificatie van claims voordat ze viraal gaan.
Voorbeelden Die Het Wel Goed Doen
Er zijn uitzonderingen. Momenten waarop media het wel goed lijkt te doen.
Sommige series hebben scènes waarin menstruatie gewoon voorkomt, zonder dat het een groot ding wordt gemaakt. Documentaires die het onderwerp serieus behandelen en verschillende ervaringen laten zien. Reclames die zijn overgestapt op rode vloeistof en echte verhalen.
En op social media zijn er ook lichtpuntjes. Influencers die genuanceerd praten over hun ervaringen. Die bronnen delen. Die toegeven wat ze niet weten. Die desinformatie corrigeren.
Deze voorbeelden laten zien dat het kan. Dat je menstruatie kunt tonen zonder het te romantiseren of belachelijk te maken. Dat je het gesprek kunt normaliseren zonder sensatie.
De vraag is: hoe maken we dit de norm in plaats van de uitzondering?
De Rol Van Journalistiek
Naast entertainment speelt ook journalistiek een rol. Hoe wordt menstruatie behandeld in nieuws, documentaires, artikelen?
In veel gevallen lijkt het onderwerp nog steeds onderbelicht. Grote onderzoeken naar vrouwengezondheid krijgen minder aandacht dan vergelijkbaar onderzoek naar mannengezondheid. Verhalen over menstruatie worden vaak geplaatst in "lifestyle" secties in plaats van op de gezondheidspagina's. Het wordt behandeld als soft news in plaats van als serieus onderwerp.
En als het wel wordt behandeld, zijn het vaak sensationele verhalen. De vrouw met extreem zware menstruaties. De nieuwe "revolutionaire" behandeling. Het schokkende onderzoek.
Wat zou helpen? Meer structurele aandacht. Regelmatige artikelen over verschillende aspecten van menstruatiegezondheid. Interviews met onderzoekers. Uitleg over nieuwe ontwikkelingen. Behandel het als het gezondheidsprobleem dat het voor veel vrouwen is.
Peter de Vroed: De Men-Struatie Challenge In Media
Een van de interessantste momenten voor het Menstruatie Voorlichtingsinstituut was toen televisie-presentator Humberto Tan deelnam aan onze Men-Struatie Challenge. Hij onderging de menstruatie-simulator en deelde zijn ervaring op televisie.
Het bereikte miljoenen mensen. En opeens praatte heel Nederland over menstruatie. Niet als grap, maar als serieus onderwerp. Mannen die zeiden: "Wow, ik had geen idee dat dit zo was." Vrouwen die zich gehoord voelden.
Dit laat zien wat media kunnen doen. Als bekende mensen erover praten, als het op grote platforms komt, dan verandert het gesprek. Dan wordt het normaler.
We hebben meer van dit soort momenten nodig. Meer bekende Nederlanders, vrouwen én mannen, die openlijk praten over menstruatie. Die het normaliseren door hun bereik en invloed.
De Advertentie-Industrie
En dan is er nog de advertentie-industrie. Want reclames vormen voor een groot deel ons beeld van wat normaal en wenselijk is.
En wat laten reclames zien? Vrouwen die er altijd perfect uitzien. Die altijd gelukkig zijn. Die altijd energiek en productief zijn. Menstruatie komt nauwelijks voor, en als het voorkomt, is het in reclames voor menstruatieproducten met blauwe vloeistof en witte kleding.
Maar er lijkt langzaam beweging te komen. Merken die kiezen voor realisme. Die echte vrouwen tonen met echte verhalen. Die toegeven dat menstruatie gewoon vervelend kan zijn en dat hun product helpt om het draaglijker te maken, niet om het magisch te laten verdwijnen.
Deze merken lijken vaak positieve reacties te krijgen. Mensen waarderen authenticiteit. Ze zijn moe van de perfectie.
De vraag is: wanneer wordt dit de norm in plaats van de uitzondering?
De Volgende Generatie
Wat zou het betekenen voor de volgende generatie als ze opgroeien met media waarin menstruatie gewoon normaal is?
Waarin ze series zien waarin personages menstrueren zonder dat het een groot drama is. Waarin reclames realistische beelden tonen. Waarin social media genuanceerde informatie deelt in plaats van sensationele claims. Waarin journalistiek het onderwerp serieus neemt.
Ze zouden mogelijk opgroeien zonder het taboe dat eerdere generaties hadden. Ze zouden weten dat menstruatie normaal is, dat klachten serieus genomen moeten worden, dat het oké is om erover te praten.
En dat zou kunnen doorwerken in hun gedrag als volwassenen. Minder schaamte, meer openheid, betere communicatie met artsen, meer begrip van mannen, meer accommodatie op werkplekken.
Media hebben die macht. Om percepties te vormen, taboes te doorbreken, normaliteit te creëren.
Wat Media Nu Kunnen Doen
Media hoeven niet te wachten op de overheid of andere partijen. Ze kunnen nu al stappen zetten.
Makers van series en films kunnen menstruatie gewoon toevoegen aan verhaallijnen. Niet als groot moment, maar als detail dat realisme toevoegt. Journalisten kunnen het onderwerp structureel behandelen in plaats van alleen bij sensationele gebeurtenissen. Adverteerders kunnen kiezen voor realisme in plaats van fantasia.
Social media platforms kunnen desinformatie over gezondheid serieuzer aanpakken. Influencers kunnen verantwoordelijkheid nemen voor wat ze delen en duidelijk aangeven wanneer iets gesponsord is.
Dit zijn geen dure aanpassingen. Dit is vooral een kwestie van bewuste keuzes en prioriteiten.
Tot Slot: De Macht Van Beelden
Media en entertainment zijn misschien niet de eerste partijen waar je aan denkt als je nadenkt over wie verantwoordelijk is voor menstruatieklachten en het taboe eromheen. Maar ze spelen mogelijk een cruciale rol.
Want wat we zien, vormt hoe we denken. En hoe we denken, bepaalt hoe we handelen. Als media menstruatie blijven negeren of belachelijk maken, blijft het taboe bestaan. Als media het normaliseren, verandert mogelijk het gesprek.
We hebben alle andere partijen nodig die ik in deze reeks heb besproken. Artsen die beter luisteren, een overheid die investeert, onderwijs dat informeert. Maar we hebben ook media nodig die menstruatie tonen zoals het is: een normaal, soms vervelend, soms problematisch onderdeel van het leven van de helft van de bevolking.
Dat is niet sensationeel. Dat is niet romantisch. Dat is gewoon de realiteit.
En misschien is het tijd dat media die realiteit gaan tonen.
Morgen het laatste artikel in deze reeks: werkgevers. Want uiteindelijk brengen de meeste vrouwen het grootste deel van hun dag door op hun werk. En hoe werkgevers omgaan met menstruatie, heeft directe invloed op het dagelijks leven van miljoenen vrouwen.
Over Peter de Vroed en de Volgende Stap
Na 11 jaar pionieren met het Menstruatie Voorlichtingsinstituut stopt Peter de Vroed met actieve betrokkenheid bij het MVI. Niet omdat de missie voltooid is, maar omdat schaalvergroting een andere aanpak vraagt.
De keuze voor schaalvergroting
Peter richt zich vanaf nu volledig op Your Health Huddle (YHH). Waarom? Omdat individuele voorlichting zijn grenzen heeft. Via het MVI bereikten we duizenden leerlingen per jaar. Via YHH kunnen we tienduizenden therapeuten en coaches professionaliseren, die op hun beurt honderdduizenden mensen helpen.
Één therapeut helpt 20 mensen per maand. Tien therapeuten helpen 200 mensen. Honderd therapeuten helpen 2.000 mensen. Dit is de rekenkunde van impact.
Your Health Huddle wordt het platform waar vraag en aanbod in gezondheid en persoonlijke ontwikkeling elkaar vinden. Waar kwaliteit zichtbaar wordt. Waar reguliere en complementaire zorg samenwerken in plaats van elkaar bevechten. Waar het gaat om wat werkt, niet om wie gelijk heeft.
Anke’s weg: kennis voor iedereen
Anke Verhagen, medeoprichter van het Menstruatie Voorlichtingsinstituut, gaat door met het delen van alle kennis die we in 11 jaar hebben verzameld. Via haar Telegram kanaal ‘Your Rhythm, Your Fortune’ maakt ze deze kennis toegankelijk voor iedereen.
En dan bedoelen we ook echt iedereen.
Vanaf 1 cent.
Geen vast bedrag. Geen abonnement. Geen drempels. Jij bepaalt wat deze informatie jou waard is. 1 cent, 5 euro, 100 euro, 1.000 euro. Wat je kunt én wilt geven.
Waarom? Omdat kennis over je eigen lichaam geen luxe is. Geen privilege voor wie het kan betalen. Kennis is een recht.
De 135.000 vrouwen die deelnamen aan ons onderzoek hebben ons hun verhalen, hun pijn, hun ervaringen toevertrouwd. Die kennis hoort bij iedereen. Niet achter een betaalmuur. Niet alleen voor de happy few.
Dus of je nu student bent met 1 euro te besteden, of ondernemer die de waarde van deze kennis erkent met een groter bedrag – je bent welkom.
Aanmelden kan via: [telegram link] of [website]
Twee wegen, één missie
Peter bouwt de infrastructuur voor schaalbare, professionele zorg via Your Health Huddle.
Anke deelt de kennis rechtstreeks met iedereen die het nodig heeft.
Verschillende wegen. Dezelfde richting.
Van kritiek naar constructie. Van wijzen naar bouwen. Van praten naar doen.
Wil je op de hoogte blijven?
Your Health Huddle: yourhealthhuddle.com
Anke’s Telegram: Your Rhythm, Your Fortune
Peter op LinkedIn: [ linkedin.com/in/peterdevroed ]