Artikel 8 van 12: Big Pharma - De Olifant Die We Niet Langer Kunnen Negeren
Reeks: Menstruatie - Wie Neemt Nu Eindelijk Verantwoordelijkheid?
Dit wordt het meest delicate artikel uit deze reeks. Want nu gaan we het hebben over de farmaceutische industrie. De grote olifant in de kamer die we tot nu toe wel benoemd hebben, maar nog niet echt onder de loep hebben gelegd. En laten we eerlijk zijn: dit is een mijnenveld. Maar na zeven artikelen waarin ik iedereen heb afgerekend op hun verantwoordelijkheid, kan ik deze partij niet overslaan.
In deze reeks:
- Huisartsen ✓
- Specialisten en gynaecologen ✓
- Vrouwen zelf ✓
- De maatschappij ✓
- Complementaire zorg ✓
- Mannen ✓
- De overheid ✓
- Big Pharma (vandaag)
- De voedingsindustrie
- Onderwijs
- Media en entertainment
- Werkgevers
Laten We Beginnen Met Nuance
Voordat ik begin met kritiek, wil ik iets belangrijks zeggen: de farmaceutische industrie heeft ook veel goeds gebracht. Antibiotica redden levens. Insuline houdt diabetespatiënten in leven. Medicijnen tegen kanker geven mensen extra jaren. Pijnstillers maken pijn draaglijk. Dit is niet niks.
Dus dit artikel is geen simpel "Big Pharma is slecht"-verhaal. Het is complexer dan dat. Het gaat om een systeem waarin commerciële belangen botsen met volksgezondheid. Waarin de prikkels verkeerd staan. Waarin goede bedoelingen van individuele mensen verdrinken in winstmaximalisatie.
En specifiek voor menstruatie geldt: de farmaceutische industrie heeft enorme invloed op wat als "normale zorg" wordt beschouwd. En die invloed is niet altijd in het belang van vrouwen.
Het Verdienmodel: Waarom Chronisch Beter Is Dan Genezen
Laten we beginnen met het fundamentele probleem: het verdienmodel van de farmaceutische industrie. Farmaceutische bedrijven zijn commerciële ondernemingen die winst moeten maken voor aandeelhouders. Dat is niet per se immoreel, zo werkt kapitalisme. Maar het creëert wel een belangenconflict.
Een bedrijf verdient meer aan chronische medicatie dan aan genezing. Een patiënt die elke dag een pil slikt gedurende tien, twintig, dertig jaar is financieel interessanter dan een patiënt die na een korte behandeling genezen is. Dat is gewoon logisch vanuit een bedrijfsmodel, maar problematisch vanuit gezondheidsperspectief.
Voor menstruatie betekent dit concreet: de anticonceptiepil is een fantastisch product vanuit commercieel oogpunt. Miljoenen vrouwen die dagelijks een pil slikken gedurende hun vruchtbare jaren. Dat is stabiele, voorspelbare omzet. De wereldwijde markt voor hormonale anticonceptie bedraagt ongeveer 15 miljard dollar per jaar. Pijnstillers die specifiek gericht zijn op menstruatieklachten zijn goed voor nog eens miljarden.
Nu zeg ik niet dat de pil geen waarde heeft. Voor veel vrouwen is het een uitkomst, voor anticonceptie of voor het reguleren van hun cyclus. Maar het wordt wel erg snel voorgeschreven als standaardoplossing voor menstruatieklachten. En dat heeft te maken met hoe het systeem werkt.
Peter de Vroed: Wat Ik Zie In Mijn Onderzoek
In mijn onderzoek onder 135.000 vrouwen zag ik een patroon dat me zorgen baart. Een groot deel van de vrouwen die menstruatieklachten rapporteerde, kreeg als eerste oplossing de pil voorgeschreven. Niet altijd omdat het de beste oplossing was voor hun specifieke situatie, maar omdat het de standaardprocedure is.
Via het Menstruatie Voorlichtingsinstituut spreek ik regelmatig vrouwen die jaren de pil hebben geslikt voor klachten, zonder dat ooit serieus gekeken is naar onderliggende oorzaken. Zonder dat ooit gevraagd is naar voeding, stress, slaap, leefstijl. Gewoon: pil. En als die niet werkt: andere pil. En als die ook niet werkt: misschien nog een andere pil.
Dit is geen kritiek op individuele artsen. Artsen werken binnen een systeem dat hen zo heeft getraind. Een systeem waarin farmaceutische bedrijven enorme invloed hebben op wat als beste praktijk wordt beschouwd.
De Onderzoeksparadox: Wie Betaalt, Bepaalt
Ongeveer 90% van het onderzoek naar menstruatieklachten wordt gefinancierd door de farmaceutische industrie. Lees die zin nog een keer. Negentig procent. Dat betekent dat het overgrote deel van wat we "weten" over menstruatie en behandelingen, komt uit onderzoek dat betaald is door bedrijven die medicijnen verkopen. Hier moet wel een kanttekening bij. Er is namelijk nog maar heel weinig onderzoek gedaan.
Is dat per definitie slecht? Nee. Veel van dat onderzoek is goed opgezet en waardevol. Maar het creëert wel een aantal problemen.
Ten eerste: publication bias. Studies die positieve resultaten laten zien over medicijnen worden gepubliceerd. Studies die laten zien dat een medicijn niet werkt of zelfs nadelige effecten heeft, verdwijnen vaak in een la. Dit is geen complot, het is gewoon commercieel logisch. Maar het vertekent ons beeld van wat werkt.
Ten tweede: design bias. Studies worden vaak zo opgezet dat ze de kans op een positief resultaat maximaliseren. Weer niet per se frauduleus, maar ook niet ideaal voor objectieve kennis.
Ten derde: de vraagstelling. Er wordt vooral onderzoek gedaan naar dingen die tot een patenteerbaarbaar product kunnen leiden. Medicijnen, medische hulpmiddelen, procedures. Onderzoek naar leefstijlinterventies, voedingsaanpassingen, preventie – dat is veel minder interessant omdat het moeilijk te patenteren is en dus minder winstgevend.
Het resultaat is dat we veel weten over welke medicijnen symptomen kunnen onderdrukken, en veel minder over hoe we oorzaken kunnen aanpakken of voorkomen.
De Marketing Machine
De farmaceutische industrie geeft miljarden uit aan marketing. Niet alleen aan directe reclame naar consumenten, maar vooral aan het beïnvloeden van artsen, van medisch onderwijs, van richtlijnontwikkeling.
Sales representatives bezoeken huisartsen en gynaecologen om hun producten aan te prijzen. Congressen worden gesponsord waar artsen bijscholing krijgen, maar waar ook subtiel producten worden gepromoot. Opinion leaders, gerespecteerde artsen en onderzoekers, krijgen financiële vergoedingen voor het geven van lezingen of het adviseren van bedrijven. Patiëntenorganisaties krijgen subsidies.
Is dit illegaal? Meestal niet. Is het transparant? Vaak niet voldoende. Is het in het belang van patiënten?
Dat is de vraag.
Het probleem is dat deze invloed subtiel werkt. Een arts denkt niet "ik schrijf dit voor omdat bedrijf X me heeft beïnvloed." De arts denkt: "Dit is de beste behandeling volgens de richtlijnen en volgens wat ik geleerd heb op dat congres." Maar die richtlijnen en dat congres zijn mogelijk beïnvloed door commerciële belangen.
De Pil: Wonder Of Probleem?
Laten we specifiek kijken naar de anticonceptiepil, omdat die zo'n centrale rol speelt bij menstruatieklachten. De pil wordt niet alleen voorgeschreven voor anticonceptie, maar ook voor het reguleren van onregelmatige cycli, voor het verminderen van menstruatiepijn, voor PCOS, voor acne, voor PMS.
En ja, voor veel vrouwen werkt het. De pil kan symptomen maskeren, cycli regelmatiger maken, pijn verminderen. Maar het lost vaak de onderliggende oorzaak niet op. En het heeft bijwerkingen die niet altijd serieus genomen worden.
Stemmingswisselingen, verminderd libido, hoofdpijn, misselijkheid, gewichtstoename, verhoogd risico op trombose – de lijst is lang. Niet elke vrouw ervaart deze bijwerkingen, en voor sommigen zijn ze mild. Maar voor anderen zijn ze behoorlijk ingrijpend.
Toch worden deze bijwerkingen vaak gebagatelliseerd. "Dat went wel." "Probeer een andere pil." "De voordelen wegen op tegen de nadelen." En ja, soms is dat waar. Maar niet altijd. En vrouwen zouden de volledige informatie moeten hebben om een geïnformeerde keuze te maken.
Het probleem is dat alternatieven vaak niet worden besproken. Leefstijlaanpassingen, voedingsinterventies, stressmanagement. Deze worden zelden als eerste optie gepresenteerd. Terwijl ze in veel gevallen wel degelijk verschil kunnen maken, zoals mijn onderzoek onder 135.000 vrouwen laat zien.
Peter de Vroed: De Rol Van Onafhankelijk Onderzoek
Dit is precies waarom ik 11 jaar geleden begon met mijn eigen onderzoek. Niet omdat ik een wetenschapper ben of omdat ik de farmaceutische industrie wilde bestrijden. Maar omdat ik zag dat er een gat was. Er was nauwelijks onafhankelijk onderzoek naar wat vrouwen daadwerkelijk helpt buiten medicatie om.
Mijn onderzoek is niet perfect, ik ben de eerste om dat toe te geven. Het is geen dubbel-blind placebo-gecontroleerde trial. Maar het is wel grootschalig, het is onafhankelijk, en het laat patronen zien die belangrijk zijn.
94% van de vrouwen verlangt naar rust tijdens de zwaarste dagen. Dat is geen commercieel interessante bevinding. Daar kun je geen pil van maken. Maar het is wel relevant voor hoe we als maatschappij omgaan met menstruatie.
Voedingsaanpassingen leiden in veel gevallen tot significante vermindering van klachten. Ook geen commercieel interessante bevinding, maar wel belangrijk voor vrouwen.
Dit soort onderzoek zou de overheid moeten financieren, zoals ik in het vorige artikel betoogde. Maar zolang dat niet gebeurt, blijven we afhankelijk van commercieel onderzoek met alle beperkingen van dien.
De Ethische Vraag
Is het ethisch verantwoord dat een commerciële sector zoveel invloed heeft op wat als "normale zorg" wordt beschouwd voor een natuurlijk biologisch proces?
Menstruatie is geen ziekte. Het is een normaal onderdeel van het vrouwelijke biologische ritme. Toch wordt het vaak behandeld alsof het een probleem is dat opgelost moet worden met medicatie.
Ik zeg niet dat medicatie nooit nodig is. Bij ernstige aandoeningen als endometriose of PCOS kan medicatie essentieel zijn. Maar voor veel vrouwen met "gewone" menstruatieklachten zijn er vaak ook andere opties die niet worden verkend.
En de reden dat die niet worden verkend, heeft in veel gevallen te maken met hoe het systeem werkt. Artsen leren op congressen gesponsord door pharma. Richtlijnen worden ontwikkeld met input van onderzoekers die financiële banden hebben met pharma. Onderzoek wordt gefinancierd door pharma. Het hele systeem is doordrenkt van commerciële invloed.
Dit is niet het resultaat van kwade opzet. Het is het resultaat van een systeem waarin commerciële prikkels te dominant zijn geworden.
Wat Zou Er Moeten Veranderen?
Dit is de moeilijkste partij om te veranderen, omdat de fundamentele prikkels verkeerd staan. Maar er zijn wel dingen die kunnen helpen.
Ten eerste: volledige transparantie. Alle financiële banden tussen farmaceutische bedrijven en artsen, onderzoekers, richtlijnontwikkelaars moeten openbaar zijn. En niet verstopt in kleine lettertjes, maar prominent zichtbaar. Als een arts een presentatie geeft over een bepaalde behandeling, moet duidelijk zijn of die arts financiële banden heeft met het bedrijf dat die behandeling verkoopt.
Daarnaast moet er een verplichting komen om alle onderzoeksresultaten te publiceren, ook de negatieve. Nu verdwijnen studies die geen positieve resultaten laten zien vaak in een la. Dat moet stoppen. Als een bedrijf onderzoek doet, moet het verplicht zijn om de resultaten openbaar te maken, ongeacht de uitkomst.
Scheiding van belangen is ook belangrijk. Richtlijnontwikkeling zou moeten gebeuren zonder directe pharma-invloed. Medisch onderwijs zou onafhankelijk moeten zijn. Congressen zouden niet primair gefinancierd moeten worden door bedrijven die producten verkopen.
Voor wat betreft alternatieve verdienmodelen: de overheid zou opdrachten kunnen geven voor onderzoek naar niet-farmacologische interventies. Bedrijven zouden beloond kunnen worden voor langetermijn gezondheidsuitkomsten in plaats van alleen medicatieverkoop. Investeren in preventie en leefstijlgeneeskunde zou financieel interessanter gemaakt moeten worden.
Maatschappelijke druk kan ook helpen. Publieke boycots van bedrijven die zich niet ethisch gedragen, investeerders die ESG-criteria serieus nemen, naamscoring van bedrijven op transparantie en ethiek. Als consumenten en investeerders eisen dat bedrijven zich anders gedragen, zal dat effect hebben.
En dan zingeving. Bedrijfscultuur veranderen van pure winstmaximalisatie naar daadwerkelijke maatschappelijke waarde. Werknemers in de farmaceutische industrie zouden zich moeten kunnen identificeren met echte gezondheidsdoelen, niet alleen met kwartaalcijfers. Beloningsstructuren die gezondheidsuitkomsten meewegen in plaats van alleen verkoopcijfers.
Peter de Vroed: Wat Ik Hoop Te Zien
Ik ben niet naïef. Ik weet dat fundamentele verandering in de farmaceutische industrie moeilijk is. Commerciële bedrijven werken volgens commerciële logica, en dat verandert niet zomaar.
Maar wat ik wel hoop te zien is meer balans. Meer onafhankelijk onderzoek naast commercieel onderzoek. Meer transparantie over financiële banden. Meer aandacht voor preventie en leefstijl naast medicatie. Meer erkenning dat medicatie niet altijd de enige of beste oplossing is.
Via het Menstruatie Voorlichtingsinstituut en Your Health Huddle probeer ik bij te dragen aan die balans. Door onafhankelijke voorlichting te geven, door onderzoek te doen, door therapeuten te helpen die een holistische benadering willen bieden.
Maar ik ben één persoon, één organisatie. De echte verandering moet komen van structurele aanpassingen in het systeem. En die kunnen alleen als er voldoende maatschappelijke en politieke druk is.
De Rol Van Artsen
Het is belangrijk om te benadrukken dat artsen niet de vijand zijn in dit verhaal. De meeste artsen willen oprecht het beste voor hun patiënten. Maar ze werken binnen een systeem dat hen beperkt.
Artsen zouden zich bewuster moeten zijn van de commerciële invloeden waaraan ze blootgesteld worden. Ze zouden kritischer moeten kijken naar informatie die ze krijgen van farmaceutische bedrijven. Ze zouden pro-actiever moeten vragen naar mogelijke belangenverstrengeling bij congessen en bijscholingen.
En belangrijk: ze zouden andere opties moeten verkennen naast medicatie. Niet in plaats van, maar naast. Vragen naar leefstijl, voeding, stress. Doorverwijzen naar diëtisten, psychologen, of ja, ook naar goede complementaire therapeuten. Een integratieve benadering waarin medicatie één optie is, niet de enige.
De Grijze Zones
Dit onderwerp zit vol grijze zones. Is het erg dat een farmaceutisch bedrijf een congres sponsort waar artsen bijscholing krijgen? Niet per se, als de inhoud onafhankelijk is. Is het erg dat een onderzoeker die werkt voor een universiteit ook advieswerk doet voor een farmaceutisch bedrijf? Niet per se, als dat transparant gebeurt en als het de objectiviteit niet beïnvloedt.
Het probleem zit niet zozeer in individuele gevallen, maar in de cumulatieve effecten. Als bijna alle bijscholing gesponsord wordt door pharma, als bijna alle onderzoekers financiële banden hebben, als bijna al het onderzoek gefinancierd wordt door commerciële partijen, dan ontstaat er een systeem waarin commerciële belangen te dominant worden.
En voor menstruatie, voor de helft van de bevolking die maandelijks menstrueert gedurende 40 jaar, is dat problematisch.
Tot Slot: Noodzakelijk Kwaad Of Onderdeel Van Het Probleem?
De farmaceutische industrie is geen monster. Het is een sector die zowel enorm veel waarde brengt als serieuze problemen creëert. Voor menstruatie geldt dat medicatie soms noodzakelijk en waardevol is, maar dat de dominantie van farmaceutische oplossingen ten koste gaat van andere benaderingen.
Wat we nodig hebben is balans. Onafhankelijk onderzoek naast commercieel onderzoek. Transparantie over belangenverstrengeling. Aandacht voor preventie en leefstijl naast medicatie. Artsen die kritisch durven te zijn over de invloeden waaraan ze blootgesteld worden.
En vrouwen die vragen durven te stellen. Waarom schrijft u dit voor? Zijn er alternatieven? Wat zijn de bijwerkingen? Is dit echt de beste optie voor mij, of de makkelijkste?
Want uiteindelijk gaat het daar om. Om geïnformeerde keuzes. Om verschillende opties. Om vrouwen die de regie hebben over hun eigen lichaam en gezondheid.
Morgen deel 9 van deze reeks, waarin we het hebben over de voedingsindustrie. De vergeten factor in menstruatiegezondheid. Want ons lichaam wordt letterlijk gebouwd uit wat we eten. En als die voeding slecht is, zijn wij dat vaak ook.
Over Peter de Vroed en de Volgende Stap
Na 11 jaar pionieren met het Menstruatie Voorlichtingsinstituut stopt Peter de Vroed met actieve betrokkenheid bij het MVI. Niet omdat de missie voltooid is, maar omdat schaalvergroting een andere aanpak vraagt.
De keuze voor schaalvergroting
Peter richt zich vanaf nu volledig op Your Health Huddle (YHH). Waarom? Omdat individuele voorlichting zijn grenzen heeft. Via het MVI bereikten we duizenden leerlingen per jaar. Via YHH kunnen we tienduizenden therapeuten en coaches professionaliseren, die op hun beurt honderdduizenden mensen helpen.
Één therapeut helpt 20 mensen per maand. Tien therapeuten helpen 200 mensen. Honderd therapeuten helpen 2.000 mensen. Dit is de rekenkunde van impact.
Your Health Huddle wordt het platform waar vraag en aanbod in gezondheid en persoonlijke ontwikkeling elkaar vinden. Waar kwaliteit zichtbaar wordt. Waar reguliere en complementaire zorg samenwerken in plaats van elkaar bevechten. Waar het gaat om wat werkt, niet om wie gelijk heeft.
Anke’s weg: kennis voor iedereen
Anke Verhagen, medeoprichter van het Menstruatie Voorlichtingsinstituut, gaat door met het delen van alle kennis die we in 11 jaar hebben verzameld. Via haar Telegram kanaal ‘Your Rhythm, Your Fortune’ maakt ze deze kennis toegankelijk voor iedereen.
En dan bedoelen we ook echt iedereen.
Vanaf 1 cent.
Geen vast bedrag. Geen abonnement. Geen drempels. Jij bepaalt wat deze informatie jou waard is. 1 cent, 5 euro, 100 euro, 1.000 euro. Wat je kunt én wilt geven.
Waarom? Omdat kennis over je eigen lichaam geen luxe is. Geen privilege voor wie het kan betalen. Kennis is een recht.
De 135.000 vrouwen die deelnamen aan ons onderzoek hebben ons hun verhalen, hun pijn, hun ervaringen toevertrouwd. Die kennis hoort bij iedereen. Niet achter een betaalmuur. Niet alleen voor de happy few.
Dus of je nu student bent met 1 euro te besteden, of ondernemer die de waarde van deze kennis erkent met een groter bedrag – je bent welkom.
Aanmelden kan via: [telegram link] of [website]
Twee wegen, één missie
Peter bouwt de infrastructuur voor schaalbare, professionele zorg via Your Health Huddle.
Anke deelt de kennis rechtstreeks met iedereen die het nodig heeft.
Verschillende wegen. Dezelfde richting.
Van kritiek naar constructie. Van wijzen naar bouwen. Van praten naar doen.
Want fuck voornemens. We nemen beslissingen.
Wil je op de hoogte blijven?
Your Health Huddle: yourhealthhuddle.com
Anke’s Telegram: Your Rhythm, Your Fortune [link]
Peter op LinkedIn: [linkedin.com/in/peterdevroed]