Vrouwen Zelf - De Paradox van Kracht en Uitputting

Reeks: Artikel 3 van 12 Menstruatie - Wie Neemt Nu Eindelijk Verantwoordelijkheid?

Oké, dit wordt het moeilijkste artikel uit deze reeks. Want nu gaan we het hebben over vrouwen zelf en hun rol in dit hele verhaal. En als man die dit schrijft, betreed ik hier bewust glad ijs. Maar na 11 jaar onderzoek onder 135.000 vrouwen, 2500 diepte-interviews met vrouwen uit elke leeftijd categorie en als mede-oprichter van het Menstruatie Voorlichtingsinstituut, heb ik toch een paar dingen gezien die gezegd moeten/mogen worden.

In deze reeks:

1. Huisartsen ✓
2. Specialisten en gynaecologen ✓
3. Vrouwen zelf (vandaag)
4. De maatschappij
5. Complementaire zorg
6. Mannen
7. De overheid
8. Big Pharma
9. De voedingsindustrie
10. Onderwijs
11. Media en entertainment
12. Werkgevers

Waarschuwing Vooraf: Dit Is Geen Victim-Blaming

Laten we direct helder zijn: dit artikel gaat NIET over "het is jouw eigen schuld." Het systeem faalt vrouwen. Keihard. Dat heb ik in de vorige artikelen uitgebreid beschreven.

Maar.

Er is een verschil tussen victim-blaming ("Je hebt klachten? Doe maar wat aan je mindset. Het zit tussen je oren.") en empowerment ("Het systeem faalt je. Én jij hebt de kracht om verandering in gang te zetten. Zowel voor jezelf als collectief.")

Dit artikel gaat over dat tweede. Over kracht. Over grenzen. Over collectieve actie. En over stoppen met iets wat veel vrouwen doen: leven alsof ze een mannenlichaam hebben.

De Onzichtbare Marathon

Vrouwen doen iets opmerkelijks. Ze rennen een marathon. Elke dag. Met gewichten aan hun enkels. En ze doen dat zo goed, dat niemand het in de gaten heeft.

Een fulltime baan, of part-time met het huishouden ernaast. Zorgtaken voor kinderen, ouders en partner. Het sociale netwerk onderhouden. De mentale load dragen, aan alles denken wat gedaan moet worden. De emotionele arbeid, iedereen's gevoelens managen. En oh ja: menstrueren.

Dat laatste wordt verwacht "gewoon erbij te doen." Alsof het een klein ongemakje is. Een beetje zoals een verstopte neus. Vervelend, maar kom op, je gaat toch niet thuisblijven?

De Sterkte-Val

Vrouwen zijn sterk. Ongelofelijk sterk. En dat is prachtig. Maar het is ook het probleem geworden.

Ze zijn zo sterk dat ze door pijn heen kunnen werken, kunnen functioneren op vier uur slaap, iedereen kunnen verzorgen behalve zichzelf, en hun grenzen kunnen negeren, maand na maand.

De maatschappij vindt dat geweldig. "Kijk eens hoe goed ze het doet! Geen gemekker, gewoon doorgaan!"

Maar ergens is deze kracht geen superkracht meer. Het is een overlevingsmechanisme geworden. Een manier om te overleven in een maatschappij die geen ruimte biedt voor cycliciteit.

Het is alsof je een auto hebt die technisch 200 km/u kan rijden. Kun je dat? Ja. Is het verstandig om dat contínú te doen? Nee. Want op een gegeven moment slijten je banden, loopt je motor oververhit, en word je bekeurd. Of erger: je crasht.

Wat Ik Zie in Mijn Praktijk

Als cyclustherapeut zie ik dit patroon keer op keer. Vrouwen komen bij me met extreme vermoeidheid, ernstige menstruatiepijn, PCOS of endometriose, burn-out symptomen, hormonale chaos.

En als ik vraag: "Wanneer rust je?" Dan is het antwoord vaak: "Eh... rust?"

Ze zijn zo gewend om door te gaan, om te presteren, om niet te "zeuren," dat ze vergeten zijn wat hun lichaam eigenlijk nodig heeft.

In mijn onderzoek in interviews (2500) onder 135.000 vrouwen zag ik dat 94% verlangt naar rust tijdens de zwaarste dagen. Maar raad eens hoeveel procent die rust ook daadwerkelijk neemt? Veel minder. Waarom niet? Omdat ze denken dat het niet kan. Omdat de baas het niet accepteert. Omdat ze zichzelf niet toestaan om "zwak" te zijn.

De paradox van rust als "gevaar"

Opmerkelijk genoeg zijn er artsen en gynaecologen, die rust juist als een risico zien. Hun redenering? Als vrouwen leren rusten tijdens hun menstruatie, zouden ze misschien niet meer naar de dokter gaan om de onderliggende oorzaak van hun klachten te laten onderzoeken. Menstruatieverlof wordt in deze visie niet gezien als erkenning van een biologische realiteit, maar als een gevaarlijke afleidingsmanoeuvre die echte diagnoses in de weg staat.

Dit argument klinkt op het eerste gezicht logisch, maar draait de werkelijkheid volledig om. Het zijn juist de vrouwen die jarenlang hebben doorgezet, die hun pijn hebben genegeerd en "gewoon zijn doorgegaan," die uiteindelijk met ernstige aandoeningen als endometriose of PCOS worden gediagnosticeerd. Vaak pas na gemiddeld zeven tot tien jaar klachten. Het probleem is niet dat vrouwen te snel rusten. Het probleem is dat ze te lang doorrennen, tot hun lichaam het begeeft.

Bovendien sluit het één het ander niet uit. Rust nemen tijdens je menstruatie én alert blijven op signalen die verder onderzoek verdienen, kunnen prima samengaan. Sterker nog: vrouwen die hun cyclus leren kennen en bewust rusten, ontwikkelen vaak juist een beter lichaamsbesef. Ze merken sneller wanneer iets niet klopt. Ze worden betere waarnemers van hun eigen gezondheid, niet slechtere.

De angst dat rust leidt tot gemiste diagnoses zegt meer over het wantrouwen richting vrouwen dan over de werkelijke risico's. Het suggereert dat vrouwen niet in staat zijn om zelf te beoordelen wanneer rust voldoende is en wanneer medisch onderzoek nodig is. Alsof ze een arts nodig hebben om hen te vertellen wat ze voelen.

Het Mannelijke Schild

Veel vrouwen hebben iets ontwikkeld wat ik het "mannelijke schild" noem. Een soort beschermlaag waarmee ze kunnen functioneren in een wereld die op mannelijke normen is gebouwd.

Dat schild houdt in: emoties verbergen op de werkvloer, niet laten merken dat je pijn hebt, altijd beschikbaar en productief zijn, rationeel blijven zelfs als je hormonen door je lijf razen, en vooral niet "zeuren" over je cyclus.

Dit schild werkt. Het helpt vrouwen om te overleven. Om carrière te maken. Om serieus genomen te worden. Maar het kost wel iets. Chronische stress en verhoogd cortisol. Verstoorde hormonale balans. Burn-out. Verlies van contact met je eigen cyclus. Uitputting.

En dan nog het ironische: terwijl vrouwen al deze inspanning leveren om "mee te kunnen," verdienen ze nog steeds gemiddeld 13% minder voor hetzelfde werk. Het schild werkt dus niet eens perfect.

Leven Tegen Je Cyclus In

Mannen hebben een 24-uurs hormonaal ritme. Hun testosteron piekt 's ochtends, daalt gedurende de dag, en reset 's nachts. Elke dag hetzelfde patroon.

Vrouwen hebben een 28-daagse cyclus met vier fasen, elk met andere energieniveaus, cognitieve capaciteiten, emotionele gevoeligheid, fysieke kracht en sociale behoeften.

In de menstruatiefase (dag 1-5) is de energie laag, ben je naar binnen gericht en heb je behoefte aan rust en reflectie. De folliculaire fase (dag 6-14) brengt stijgende energie, creativiteit en een sociaal gevoel. Tijdens de ovulatiefase (dag 14-16) bereikt je energie het hoogtepunt en ben je communicatief sterk en zelfverzekerd. In de luteale fase (dag 17-28) daalt de energie weer, verschuift de focus naar details en afmaken, en trek je je meer terug. Toch geven veel vrouwen hier aan ook enorm creatief te zijn. 

Maar de maatschappij verwacht dat vrouwen elke dag in "ovulatiefase-modus" zijn. Altijd energiek, altijd sociaal, altijd productief.

Dat is alsof je van een plant verwacht dat die het hele jaar bloeit. Zonder rustperiode. Zonder herstel. Gewoon: bloei maar door!

En dan verbazen we ons dat vrouwen uitgeput raken.

De Slachtofferrol Paradox

Nu wordt het echt delicaat. Want er zit ook een andere kant aan dit verhaal.

Er zijn vrouwen die in een slachtofferrol blijven hangen. Die blijven wachten tot de maatschappij verandert, tot artsen hen serieus nemen, tot werkgevers aanpassingen maken, tot partners eindelijk begrijpen hoe zwaar het is, tot de overheid iets doet.

En ondertussen? Ondertussen doen ze niks zelf.

Deze houding voelt veilig. Want als je niks doet, kun je ook niet falen. Als je blijft wachten op verandering, hoef je zelf geen risico te nemen. Maar het is ook verlammend. Het neemt je autonomie weg. Het houdt je vast in een patroon van klagen zonder handelen.

Het Andere Extreem: De Superwoman

Aan de andere kant heb je vrouwen die denken dat ze alles zelf moeten oplossen. Die geen hulp vragen. Die zichzelf kapot optimaliseren met het perfecte dieet, duizend supplementen, yoga om 6 uur 's ochtends, meditatie, journaling, breathwork en cold showers.

En als het dan niet werkt? Dan denken ze: "Ik doe het niet goed genoeg. Ik moet nog harder mijn best doen." Ook dit is uitputtend. Ook dit werkt niet.

De Middenweg: Agency

De waarheid ligt tussen beide extremen. Het heet "agency." Een mooi woord voor: regie voeren over je eigen leven binnen de beperkingen van het systeem.

Agency betekent dat je erkent wat buiten je controle ligt (het systeem, anderen, de maatschappij), dat je verantwoordelijkheid neemt voor wat binnen je controle ligt (jouw keuzes, grenzen, leefstijl), dat je collectief handelt samen met andere vrouwen, en dat je verandering eist van werkgevers, zorgverleners en overheid.

Het is niet of-of. Het is én-én.

Ja, het systeem moet veranderen. Én jij kunt stappen zetten.

Wat Werkt Echt

In mijn werk met het Menstruatie Voorlichtingsinstituut heb ik gezien wat verschil maakt.

Cyclus-bewust leven. Vrouwen die hun energie verdelen volgens hun cyclus in plaats van ertegen vechten, rapporteren in veel gevallen 40-60% minder vermoeidheid, 30-50% minder menstruatiepijn, beter emotioneel evenwicht en meer productiviteit over de hele maand gemeten.

Grenzen stellen. Vrouwen die leren "nee" te zeggen zonder schuldgevoel ervaren minder stress, hebben betere relaties omdat ze eerlijker zijn, en presteren beter omdat ze niet constant uitgeput zijn.

Collectieve actie. Vrouwen die samen met collega's of vrienden opstaan, krijgen vaker hun zin, voelen zich minder geïsoleerd en creëren daadwerkelijk verandering.

Zelf-educatie. Vrouwen die leren over hun cyclus, hormonen en voeding nemen betere beslissingen over hun gezondheid, zijn minder afhankelijk van het medische systeem en kunnen artsen kritischer bevragen.

Wat Kun Je Zelf Doen?

Geen onrealistische superwoman-adviezen, maar concrete stappen.

Leer je cyclus kennen. Track niet alleen wanneer je menstrueert, maar ook je energieniveaus, stemmingen, productiviteit, sociale behoeften en pijn of klachten. Er zijn apps voor, zoals Clue, Flo of Cycles. Of gewoon een notitieboekje. Binnen drie maanden zie je patronen.

Pas je leven aan waar mogelijk. Je kunt niet alles veranderen. Maar vaak kun je wel belangrijke meetings plannen in je ovulatiefase, afspraken afzeggen tijdens je menstruatie, zwaardere trainingen doen in je folliculaire fase, en rustiger werk plannen in je luteale fase. Kleine aanpassingen kunnen groot verschil maken.

Stel grenzen. Dit is het moeilijkste, maar ook het belangrijkste. Zeg: "Nee, ik kan die deadline niet halen als ik me zo rot voel." Of: "Ik werk vandaag thuis, ik heb te veel pijn om te reizen." Of: "Kan iemand anders dit overnemen? Ik ben echt niet op mijn best nu." Ja, dit voelt ongemakkelijk. Ja, je bent bang voor de reacties. Maar in veel gevallen valt het mee. En als het niet meevalt, heb je in ieder geval informatie over waar je staat.

Vraag om hulp. Dit is niet zwak, dit is slim. Vraag je partner of die vanavond kan koken. Vraag collega's of je een meeting kunt verzetten. Vraag vrienden om gewoon even te luisteren zonder advies te geven. Vraag je werkgever om een gesprek over flexibele werkuren. Mensen willen vaak helpen, ze weten alleen niet hoe.

Sluit je aan bij andere vrouwen. Alleen ben je kwetsbaar, samen ben je sterk. Start een gesprek met vrouwelijke collega's over menstruatie. Vraag je werkgever samen met anderen om menstruatieverlof. Deel je ervaring op social media als je dat durft. Steun andere vrouwen die hun grenzen stellen. Verandering ontstaat door collectieve druk, niet door individuele heldinnen.

Educeer jezelf en anderen. Kennis is macht. Lees over je cyclus en hormonen, volg betrouwbare bronnen, leer over voeding en hormonale balans, verdiep je in je rechten als werknemer, deel je kennis met je dochter, nichtje of vriendin. Hoe meer je weet, hoe beter je je eigen advocaat kunt zijn.

De Angst voor Backlash

Waarom doen veel vrouwen dit niet? Uit terechte angst voor negatieve carrièregevolgen, voor het label "lastig" of "zeikerd", voor afwijzing of isolatie, voor verlies van respect.

Die angst is reëel. Soms gebeuren die dingen ook echt.

Maar.

Zolang iedereen individueel bang blijft, verandert er niks. Pas wanneer genoeg vrouwen collectief opstaan, kantelt het systeem.

Kijk naar de geschiedenis. Vrouwenkiesrecht kwam er door vrouwen die hongerstakingen deden. De burgerrechtenbeweging groeide doordat mensen weigerden achter in de bus te zitten. #MeToo ontstond doordat vrouwen hun verhaal deelden ondanks backlash.

Geen van deze bewegingen wachtte tot het systeem zelf veranderde. Ze dwongen verandering af. Samen.

Stel jezelf ook eens deze vraag: Wil ik nog wel voor een werkgever werken die geen rekening houdt met mijn basisbehoefte als vrouw? 

Ontwikkel een High self esteem! 

Wat zou je tegen je dochter willen zeggen wanneer iemand over haar grenzen heen gaat?

Tot Slot: Van Kracht naar Macht

Vrouwen zijn krachtig. Dat staat buiten kijf. Maar die kracht wordt vaak gebruikt om een disfunctioneel systeem draaiende te houden.

Echte kracht is ook weten wanneer je moet stoppen. Nee zeggen tegen wat je schaadt. Ja zeggen tegen wat je voedt. Samen opstaan en verandering eisen.

Het systeem faalt vrouwen. Absoluut. Maar vrouwen hebben ook de macht om dat systeem te veranderen.

Niet alleen. Niet individueel. Maar samen.

En dat begint met kleine stappen. Met één grens die je stelt. Met één gesprek dat je aangaat. Met één keer dat je zegt: "Nee, dit accepteer ik niet meer."

Morgen: deel 4 van deze reeks, waarin we het hebben over de maatschappij. Want individuele verandering is mooi, maar het systeem moet ook mee.

Over Peter de Vroed en de Volgende Stap

Na 11 jaar pionieren met het Menstruatie Voorlichtingsinstituut stopt Peter de Vroed met actieve betrokkenheid bij het MVI. Niet omdat de missie voltooid is, maar omdat schaalvergroting een andere aanpak vraagt.

De keuze voor schaalvergroting
Peter richt zich vanaf nu volledig op Your Health Huddle (YHH). Waarom? Omdat individuele voorlichting zijn grenzen heeft. Via het MVI bereikten we duizenden leerlingen per jaar. Via YHH kunnen we tienduizenden therapeuten en coaches professionaliseren, die op hun beurt honderdduizenden mensen helpen.

Één therapeut helpt 20 mensen per maand. Tien therapeuten helpen 200 mensen. Honderd therapeuten helpen 2.000 mensen. Dit is de rekenkunde van impact.

Your Health Huddle wordt het platform waar vraag en aanbod in gezondheid en persoonlijke ontwikkeling elkaar vinden. Waar kwaliteit zichtbaar wordt. Waar reguliere en complementaire zorg samenwerken in plaats van elkaar bevechten. Waar het gaat om wat werkt, niet om wie gelijk heeft.

Anke’s weg: kennis voor iedereen
Anke Verhagen, medeoprichter van het Menstruatie Voorlichtingsinstituut, gaat door met het delen van alle kennis die we in 11 jaar hebben verzameld. Via haar Telegram kanaal ‘Your Rhythm, Your Fortune’ maakt ze deze kennis toegankelijk voor iedereen.

En dan bedoelen we ook echt iedereen.
 

Vanaf 1 cent.
Geen vast bedrag. Geen abonnement. Geen drempels. Jij bepaalt wat deze informatie jou waard is. 1 cent, 5 euro, 100 euro, 1.000 euro. Wat je kunt én wilt geven.
 

Waarom? Omdat kennis over je eigen lichaam geen luxe is. Geen privilege voor wie het kan betalen. Kennis is een recht.

De 135.000 vrouwen die deelnamen aan ons onderzoek hebben ons hun verhalen, hun pijn, hun ervaringen toevertrouwd. Die kennis hoort bij iedereen. Niet achter een betaalmuur. Niet alleen voor de happy few.

Dus of je nu student bent met 1 euro te besteden, of ondernemer die de waarde van deze kennis erkent met een groter bedrag – je bent welkom.

Aanmelden kan binnenkort
 

Twee wegen, één missie
Peter bouwt de infrastructuur voor schaalbare, professionele zorg via Your Health Huddle.
Anke deelt de kennis rechtstreeks met iedereen die het nodig heeft.
Verschillende wegen. Dezelfde richting.
Van kritiek naar constructie. Van wijzen naar bouwen. Van praten naar doen.
Want fuck voornemens. We nemen beslissingen.

Wil je op de hoogte blijven?
 

Your Health Huddle: yourhealthhuddle.com
Anke’s Telegram:Binnenkort
Peter op LinkedIn: [linkedin.com/in/peterdevroed]