Al sinds 2019 weten we hoeveel werkdagen menstruatieklachten vrouwen kosten. Toch verandert er op de werkvloer nog maar weinig. Peter de Vroed, medeoprichter van het Menstruatie Voorlichtingsinstituut, legt uit waarom hij niet langer wil wachten en wat werkgevers en voorlichters nu al kunnen doen.
Mijn naam is Peter de Vroed. In 2014 begon ik samen met Anke Verhagen aan iets waarvan we toen nog niet wisten hoe groot het zou worden. We wilden weten wat menstruatieklachten betekenen voor vrouwen die werken. Om mannen te laten begrijpen waar het over gaat, ontwikkelde ik een simulator waarmee zij voelen hoe het is om te functioneren met menstruatiekrampen. Inmiddels hebben ongeveer tienduizend mannen de Men-Struatie Challenge gedaan.
In 2016 deed Humberto Tan de challenge live bij RTL Late Night. Kort daarna nam gynaecoloog Bertho Nieboer van het Radboudumc contact met ons op. Dat leidde tot een landelijk onderzoek onder 32.748 vrouwen, dat in 2019 in BMJ Open verscheen en nog steeds internationaal wordt aangehaald. Sindsdien geven we via het Menstruatie Voorlichtingsinstituut workshops bij bedrijven en organisaties en leiden we via het Hormoon Opleidingsinstituut voorlichters op.
Wat het onderzoek in 2019 al liet zien
Ruim vier op de vijf vrouwen gaven in dat onderzoek aan weleens minder productief te werken door menstruatieklachten. Gemiddeld gingen er per vrouw 8,9 productieve werkdagen per jaar verloren. Maar 1,3 dag daarvan werd als verzuim gemeld. De rest bleef onzichtbaar, omdat vrouwen doorwerkten en niets zeiden. En van de vrouwen die zich wel ziek meldden, noemde maar ongeveer één op de vijf de werkelijke reden.
Er verschijnen steeds weer nieuwe onderzoeken met vergelijkbare uitkomsten, ook over de overgang op de werkvloer. Dat is belangrijk werk. Maar eerlijk gezegd verbaast het me niet meer. De conclusie lag er in 2019 al: er moet iets veranderen. Alleen gebeurt er op de werkvloer en in de spreekkamer nog steeds weinig.
Waarom wachten niet werkt
Artsen, organisaties en belangengroepen vragen om meer geld voor onderzoek naar vrouwengezondheid. Dat is terecht en ik steun het. Maar zo blijven we afhankelijk van de overheid die dat geld moet vrijmaken, van verzekeraars die bepalen wat er vergoed wordt en van de farmaceutische industrie die bepaalt welke behandelingen er komen.
Voor veel vrouwen is de huidige aanpak niet genoeg. Hormonen en pijnstillers helpen een deel van hen, maar lang niet iedereen. En veel vrouwen lopen jarenlang rond voordat ze weten wat er eigenlijk speelt. Zolang daar niets aan verandert, kun je onderzoeken wat je wilt, maar merken vrouwen er weinig van.
Waarom werkgevers het verschil kunnen maken
Wie heeft, naast vrouwen zelf, het meeste baat bij vrouwen die gezond zijn en goed kunnen functioneren? Werkgevers. Zij betalen de verloren werkdagen, het verzuim en het vertrek van ervaren medewerkers die afhaken. En anders dan overheden en verzekeraars kunnen werkgevers snel schakelen. Een directie die het probleem ziet, kan morgen al iets veranderen.
Dat zie ik keer op keer gebeuren. Een leidinggevende die na een workshop anders reageert op een collega die een zware dag heeft. Een team waarin het onderwerp ineens gewoon bespreekbaar is. Kleine aanpassingen in rooster, werkplek of verlof die bijna niets kosten en veel opleveren.
Zien, voelen en doen
Mijn aanpak bestaat uit drie stappen. De eerste is zien. Met de Organisatiescan meten we anoniem wat er in een organisatie speelt, zodat de directie niet op gevoel hoeft te beslissen maar op cijfers van de eigen mensen.
De tweede stap is voelen. In een workshop ervaren mensen wat het betekent om met deze klachten te werken. Voor mannen gaat dat letterlijk, met de simulator. Wat je zelf hebt gevoeld, vergeet je niet. Daarna kijk je anders naar je collega’s.
De derde stap is doen. Met educatie via onder andere sprints voor medewerkers en met praktische oplossingen die een organisatie direct kan invoeren. Zo blijft het niet bij één inspirerende middag, maar verandert er echt iets.
De voorlichter Hormonen en Werk als sleutel
Om dit in veel organisaties tegelijk te laten gebeuren, zijn mensen nodig die het gesprek kunnen openen. Daarom leiden we voorlichters Hormonen en Werk op. Een voorlichter gaat met de cijfers in de hand voor een zaal of in een directiekamer staan en zegt hardop wat veel mensen al jaren denken. Rustig, feitelijk en met voorstellen die werken. Een voorlichter stelt geen diagnoses en geeft geen behandeladvies. Wel zorgt een voorlichter ervoor dat vrouwen zich gehoord voelen en weten waar ze terechtkunnen.
Snel een diagnose, voor iedere vrouw
Het LUMC in Leiden heeft sinds 2026 een spreekuur voor de eigen vrouwelijke medewerkers. Wie last heeft van hormonale klachten, menstruatieklachten of overgangsklachten, kan daar terecht bij een gynaecoloog en krijgt zo nodig meteen een echo. Ik vind dat een prachtig voorbeeld. Maar waarom is het alleen voor ziekenhuispersoneel?
Ik wil dat die mogelijkheid voor iedere vrouw beschikbaar komt. Snel een diagnose krijgen zou voor veel vrouwen al een enorme stap zijn. Het liefst binnen de bestaande zorg. Lukt dat niet, dan desnoods via onafhankelijke spoedklinieken, waar een vrouw met ernstige klachten ’s ochtends binnenkomt en ’s middags weet wat er speelt.
Hoe we daaraan bijdragen
Ik wil daar niet alleen over praten. Een deel van de winst uit onze sprints voor bedrijven wil ik besteden aan het mogelijk maken van zulke snelle zorg. Zo draagt elk bedrijf dat met ons werkt indirect bij aan betere zorg voor alle vrouwen, ook voor vrouwen die er niet werken. Waar nodig kunnen werkgevers, verzekeraars of vrouwen zelf aanvullend bijdragen. Het gaat erom dat we beginnen, in plaats van te wachten tot een ander het betaalt.
Doe je mee?
Deze beweging heeft mensen nodig. Voorlichters die het gesprek in organisaties openen. Werkgevers die durven te beginnen. En artsen en zorgverleners die willen meedenken over snelle diagnostiek. Herken je jezelf in een van die rollen, neem dan contact op via info@hormooninstituut.nl.
Peter de Vroed
Medeoprichter van het Menstruatie Voorlichtingsinstituut en het Hormoon Opleidingsinstituut
