Vijf vragen die je jezelf mag stellen voordat je dat doosje opentrekt
Menstruatie Voorlichtingsinstituut
Stel je voor dat je elke dag iets in je mond stopte waarvan je de ingredienten niet kende, omdat de fabrikant niet verplicht is ze te vermelden. Je zou daar vragen bij stellen. Dat is logisch. Dat is zelfs vanzelfsprekend. En toch doen miljoenen vrouwen elke maand iets wat hier sterk op lijkt, alleen dan met een product dat intern wordt gedragen, op een van de meest doorlaatbare weefsels van het lichaam. Wij stellen hier geen conclusies. Wij stellen vragen. Wat je daarmee doet, is volledig aan jou.
Vraag 1: Weet jij wat er in jouw menstruatieproduct zit?
In Nederland en Belgie zijn fabrikanten van menstruatieproducten niet wettelijk verplicht om een volledige ingredientenlijst te publiceren. Menstruatieproducten vallen onder de categorie medische hulpmiddelen, en die categorie kent andere, minder verreikende transparantie-eisen dan bijvoorbeeld cosmetica of voedsel. Dat betekent concreet dat er stoffen in jouw tampon of maandverband kunnen zitten waarvan de fabrikant niet verplicht is je dat te vertellen.
Wij zijn hier al jaren naar op zoek. En wij vinden het een opvallend gat. Niet als aanklacht, maar als feit: van de shampoo die je gebruikt weet je meer dan van het product dat je intern draagt.
Vraag 2: Wist je dat de vaginawand sterk doorlaatbaar is?
Dit is vastgestelde fysiologie, geen mening. De vaginale mucosa, het slijmvlies dat de binnenwand bekleedt, is uitzonderlijk goed in het opnemen van stoffen. Zo goed zelfs dat dit in de farmacologie actief wordt benut: medicatie die vaginaal wordt toegediend, werkt snel en effectief omdat die de lever als filter omzeilt en relatief direct in de bloedbaan terechtkomt.
Dat is een neutrale biologische eigenschap. Maar als je weet dat dit weefsel zo doorlaatbaar is, en je weet tegelijkertijd niet precies wat er in het product zit dat je daar uren per dag bij je draagt, dan is dat in ieder geval een reden om de vraag te stellen.
Vraag 3: Wat is er al wel bekend over de inhoud van conventionele producten?
Hier zijn wij voorzichtig, want wij maken geen claims die wij niet kunnen onderbouwen. Maar er is een aantal dingen dat wetenschappelijk en regulatoir al wel vaststaat, en dat vinden wij relevant genoeg om te delen.
Katoen, het meest gebruikte materiaal in tampons en maandverband, is een van de meest bespoten gewassen ter wereld. Onafhankelijk laboratoriumonderzoek heeft in conventionele katoenen menstruatieproducten residuen aangetroffen van pesticiden. Dat is op zichzelf een feitelijke constatering. Wat die residuen precies betekenen voor de gebruiker, hangt af van welke stof, welke concentratie en welke frequentie van gebruik. Maar de Europese Unie heeft inmiddels een formeel classificatiesysteem voor pesticiden met hormoonverstorende eigenschappen. EFSA en ECHA, de twee grootste Europese voedselveiligheids- en chemicalienautorisaties, hebben gezamenlijke wetenschappelijke criteria vastgesteld om te beoordelen welke pesticiden als hormoonverstoorder worden aangemerkt. Dat bepaalde pesticiden hormoonverstorende effecten hebben, is dus niet een vermoeden maar een door de EU erkend wetenschappelijk feit.
Dioxines kunnen vrijkomen bij het bleken van katoen en viscose. Het IARC, de internationale kankeronderzoeksinstantie van de Wereldgezondheidsorganisatie, heeft de meest toxische vorm van dioxine, TCDD, geclassificeerd als groep 1 kankerverwekkend voor mensen. Dioxines zijn daarnaast wetenschappelijk erkende hormoonverstoorders, waarvan langdurige blootstelling door de WHO in verband wordt gebracht met effecten op het immuunsysteem, het zenuwstelsel, het hormoonstelsel en de voortplanting. Dit zijn geen aannames van ons, dit staat in de gepubliceerde WHO-factsheets en is onderbouwd in peer-reviewed onderzoek.
Geurstoffen worden toegevoegd aan maandverband en inlegkruisjes. Een gezonde vaginale omgeving heeft een eigen zuurgraad en een eigen microbioom van melkzuurbacterieen. Of externe stoffen dat beinvloeden, verschilt per persoon en per stof. Wat we wel kunnen zeggen, is dat geurstoffen geen functioneel doel dienen voor de werking van het product zelf, en dat sommige synthetische geurstofcomponenten, zoals bepaalde ftalaten en parabenen, ook door de EU worden getoetst op hormoonverstorende eigenschappen.
Vraag 4: Waarom wordt hier zo weinig over gesproken?
Dat is een vraag die wij ons ook stellen. De markt voor menstruatieproducten wordt wereldwijd gedomineerd door een klein aantal grote producenten. Transparantie-eisen worden bepaald door regelgevers, niet door fabrikanten. En zolang die regelgeving geen volledige openheid vereist, is er voor fabrikanten weinig druk om die openheid vrijwillig te bieden.
Wij merken in ons werk dat dit onderwerp zelden aan bod komt, niet bij de huisarts, niet bij de gynaecoloog, niet in schoolboeken over gezondheid. Dat vinden wij opmerkelijk voor een product dat de gemiddelde vrouw haar hele vruchtbare leven gebruikt.
Vraag 5: Wat zijn de alternatieven?
Er bestaan menstruatieproducten waarvan de producent wel volledig transparant is over de samenstelling. Elvou is daar een voorbeeld van. Elvou werkt uitsluitend met GOTS-gecertificeerd biologisch katoen. GOTS staat voor Global Organic Textile Standard, de strengste onafhankelijke certificering die er bestaat voor biologisch textiel. Die certificering garandeert dat het katoen vrij is van synthetische pesticiden en kunstmest, dat er geen schadelijke bleekmiddelen zijn gebruikt en dat de productieketen onafhankelijk gecontroleerd is. Geen geurstoffen. Geen synthetische bleekmiddelen. Geen toevoegingen die er niets te zoeken hebben. Gewoon schoon.
Wij bevelen Elvou aan omdat wij vinden dat je het recht hebt om te weten wat je gebruikt. Of je daarna kiest voor dit of een ander product, is volledig jouw keuze. Maar die keuze verdien je, op basis van echte informatie.
De tampons van Elvou, gemaakt van GOTS-gecertificeerd biologisch katoen: Elvou Tampons.
Het maandverband van Elvou, zonder geurstoffen en zonder synthetische toevoegingen: Elvou Maandverband.
De inlegkruisjes van Elvou, voor de lichtere dagen, met dezelfde principes: Elvou Inlegkruisjes.
Tot slot
Wij maken geen medische claims en wij verbinden geen oorzaak-gevolgrelaties aan wat hierboven staat. Wat wij wel doen, is informatie beschikbaar stellen die moeilijk te vinden is en die wij vinden dat iedere vrouw zou moeten kunnen kennen. De wetenschappelijke feiten die wij hier noemen zijn openbaar en verifieerbaar. De vragen die wij stellen zijn eerlijk. Wat jij daarmee doet, bepaal jij zelf.
Heb je vragen of wil je meer weten over bewust omgaan met je cyclus en je lichaam? Kijk op onze website of neem contact met ons op.
Menstruatie Voorlichtingsinstituut
